Turbonun görevi daha fazla soğuk havayı motora vererek
performansı arttırmaktır. Motorda soğuk hava sıcak
havadan daha yoğundur. Bu yüzden motordan içeri giren
hava ne kadar yoğun olursa içerdeki patlama o derece
şiddetli olur. Bu sayede de üretilen güç ve tork da
fazlalaşır. Otomobillerin soğuk havalarda daha iyi
performans sergilemesinin sebebi budur. Turbo ise daha
fazla soğuk havayı motora vererek performansı artırır.
Turboşarj ve Süperşarj
Otomobilin performansını en üst noktaya çıkarabilmek
için kullanılan iki farklı sistem vardır. Bunlar
süperşarj ve turboşarjdır.
Süperşarj
Süperşarj aslında basit bir kompresördür. Dışarıdan
gelen havayı basınçlı bir şekilde içeri püskürtecek
şekilde dizayn edilmiştir. Süperşarjın iki farklı
çeşitte uygulanması mümkündür. Emme manifoltu ile
throttle body arasına veya throttle body'nin önündeki
hava girişine monte edilebilir. Eğer emme manifoltu ile
throttle body arasına monte edilirse, enjeksiyon
sisteminde mekanik bir değişiklik yapmadan benzin
akışının ayarlanması mümkün olur. Bu genellikle yarış
otomobillerinde de tercih edilen daha pratik bir
sistemdir. Eğer süperşarj throttle body'nin önünd monte
edilirse, gelen basınçlı havayı karşılamak için
normalden daha yüksek basınçla yakıt püskürtülmesi
gerekecektir.
Çalışma sistemi
Süperşarjın içindeki kompresör çalışma gücünü yine motor
kayışlarından ve dişlilerden alır. Bu çalışma için
turboşarja göre daha fazla güç gerektiren bir sistemdir.
Ayrıca sağladığı sıkışma sebebiyle motorun çabuk
yıpranmasına sebep olmaması için motor kompresyon oranı
pistonların değişmesi suretiyle düşürülmelidir.
Süperşarj daha fazla benzin tüketebilir
Aynı silindir hacminde ve aynı yanma odalarına sahip iki
motordan, süperşarj uygulanmış olan motor aynı büyüklük
içinde daha fazla sıkıştırma ile çalışacak ve daha fazla
benzin yakacaktır. Buna karşılık turbo uygulamasındaki
kadar yüksek güç veremeyecektir.
Turboşarj'a göre avantajlı
Turboşarj uygulamasında, turbonun devreye girmesi için
yanan gazın geri dönmesi ve türbünü doldurması
gerekmektedir. Fakat süperşarj uygulamasında turbonun
devreye girmesi için gereken zaman ve motor devri,
süperşarjın devreye girmesi için gerekmemektedir. Gaz
pedalına ilk basıldığı anda açılan süperşarj, en alt
devirden itibaren gücünü gösterecektir.
Turboşarj
Turboşarj, egzoz gazı ile çalışan bir süperşarj olarak
tanımlanabilir. Gücünü süperşarj gibi kayışlardan ve
dişlilerden değil, egzoz gazının basıncından alır. Yanma
odasında patlayan hava benzin karışımı, gaza dönüşerek
egzoz süpaplarından egzoz manifoltuna doğru itilir. Bu
aşamada egzoza giden gazın basıncı, yol üzerindeki
turbonun pervanesini döndürür ve bu yönlü pervane
sayesinde gazın önemli bir kısmı türbüne girer.
Türbün dolar
Türbün basınçlı gazla dolduğu andan itibaren ters
yöndeki kompresör pervane de basınçla dönmeye başlar.
Gazı, basınçlı bir şekilde, dışarıdan alınan ve emme
manifoltuna giren temiz havanın üzerine püskürterek
motora giren toplam hava yoğunluğunu ve basıncını
normalin yaklaşık yüzde 50 daha üstüne çıkarır. Bu da
içeri giren havanın benzinle birlikte ateşlendiğinde çok
daha şiddetli bir patlama gerçekleştirmesini sağlar.
Motor patlayabilir
Süperşarjda olduğu gibi, turboda da motor kompresyon
oranı atmosferik motorlara göre daha düşük tutulmalıdır.
Aksi takdirde yüksek basınçtan dolayı motor çabuk
yıpranacak ve hatta çok zorlandığı durumlarda motorun
patlama riski ortaya çıkacaktır. Turbo uygulaması,
motorun pistonları ve gerekiyorsa diğer aksamının da
uygun şekilde değiştirilmesi suretiyle yapılmalıdır.
Gücün yüzde 50'lere varan artışına dayanma ihtimali
zayıf olan şanzıman ve aktarma sisteminin de
değiştirilmesi gerekebilir.
Kullanımdan sonra soğutulması şart
Turbo motorlar kullanılırken dikkat edilmesi gereken bir
başka husus ise otomobili yüksek devirlerde kullandıktan
sonra motor stop edilmeden önce kısa bir müddet de olsa
rölantide çalıştırılarak, türbünün boşalması ve
soğumasına izin verilmesidir. Aksi takdirde gazın
sirkülasyonu esnasında türbün boşalmadan bir miktar gaz
içerde hapsolacak ve zaman içinde turboyu ciddi şekilde
yıpratacaktır. Turbo uygulamasının motorda çok daha
fazla yük ve yüksek ısılara yol açacağı ve bunun için
intercooler uygulamaları veya diğer soğutma yöntemleri
gerektiği unutulmamalıdır.
